Bir daire satın alırken tapuda "kat irtifakı" ya da "kat mülkiyeti" ibarelerinden birini görürsünüz. İkisi de tapu siciline tescil edilen haklardır; ama biri henüz tamamlanmamış ya da tamamlandığı tapuya işlenmemiş bir yapıyı, diğeri tamamlanmış bir yapıdaki bağımsız mülkiyeti anlatır.
Bu yazıda iki kavramın Kat Mülkiyeti Kanunu'ndaki (KMK) tanımını, aralarındaki farkı, kat mülkiyetine geçişi ve kat irtifaklı bir binada yönetim ve aidat kurallarının ne zaman uygulanmaya başladığını anlatıyoruz.
Kanundaki tanımlar
Kat mülkiyeti: Tamamlanmış bir yapının kat, daire, iş bürosu, dükkân, mağaza, mahzen, depo gibi ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli bölümleri üzerinde kurulan bağımsız mülkiyet hakkıdır (KMK m.1/1). Arsa payı ve anagayrimenkuldeki ortak yerlerle bağlantılı özel bir mülkiyettir (m.3/1).
Kat irtifakı: Yapılmakta olan ya da ileride yapılacak bir yapının bu nitelikteki bölümleri üzerinde, yapı tamamlandıktan sonra geçilecek kat mülkiyetine esas olmak üzere, arsa maliki veya arsanın ortak malikleri tarafından kurulan irtifak hakkıdır (m.1/2, m.2/c). Arsa payına bağlı bir irtifak çeşididir (m.3/3).
Aradaki fark
| Kat irtifakı | Kat mülkiyeti | |
|---|---|---|
| Yapının durumu | Yapılmakta ya da ileride yapılacak (m.1/2) | Tamamlanmış (m.1/1) |
| Hakkın niteliği | Arsa payına bağlı irtifak hakkı (m.3/3) | Arsa payı ve ortak yerlerle bağlantılı özel mülkiyet (m.3/1) |
| Kuruluş | Resmî senet ve tapu siciline tescil (m.10/1) | Resmî senet ve tapu siciline tescil (m.10/1) |
| Tapuya verilen belgeler | Mimari proje ve yönetim planı (m.14/1) | Mimari proje ile yapı kullanma izin belgesi ve yönetim planı (m.12) |
İki hakta da arsa payı esastır. Arsa payı, bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleriyle orantılı olarak projede gösterilir (m.3/2); kat mülkiyetinden veya kat irtifakından ayrı olarak devredilemez (m.5/1). Anagayrimenkulde kat mülkiyetine bağlanmamış ya da lehine kat irtifakı kurulmamış arsa payı bırakılamaz (m.5/2).
Kat mülkiyetine nasıl geçilir?
Kat irtifakı, yapının tamamı için düzenlenecek yapı kullanma izin belgesine dayalı olarak kat mülkiyetine resen çevrilir. Bu işlem, arsa malikinin veya kat irtifakına sahip ortak maliklerden birinin istemiyle dahi gerçekleştirilebilir (KMK m.3/3).
- Kat mülkiyetinin kurulması için tapuya verilecek belgeler arasında, yetkili kurumlarca onaylanmış mimari proje ile yapı kullanma izin belgesi yer alır (m.12/a).
- Kat irtifakı kurulurken yönetim planı verildiği için, kat mülkiyetine geçişte ayrıca yönetim planı istenmez (m.14/1).
- Anagayrimenkulün tümü kat mülkiyetine çevrilmeden yalnız bir veya birkaç bölümü üzerinde kat mülkiyeti kurulamaz (m.10/2).
- Yapı kullanma izin belgesi düzenlenen yapıların cins değişikliği işlemleri resen yapılır; cins değişikliği yapılmış taşınmaz kat irtifaklıysa, başkaca bir belge aranmaksızın resen kat mülkiyetine çevrilir (m.10/6).
Bu yüzden belirleyici belge yapı kullanma izin belgesidir. Tapusunda hâlâ kat irtifakı yazan, ama yıllardır oturulan bir binada sorulacak ilk soru bu belgenin alınıp alınmadığıdır.
Kat irtifaklı binada yönetim ve aidat
"Binamız kat irtifaklı, Kat Mülkiyeti Kanunu bizi bağlamaz" düşüncesi yaygın ama yanlıştır. Kat irtifakı kurulmuş gayrimenkullerde yapı fiilen tamamlanmış ve bağımsız bölümlerin üçte ikisi fiilen kullanılmaya başlanmışsa, kat mülkiyetine geçilmemiş olsa dahi anagayrimenkulün yönetiminde kat mülkiyeti hükümleri uygulanır (KMK m.17/3).
Bu eşik aşıldığında:
- Giderler kanundaki ve yönetim planındaki kurallara göre paylaşılır; ayrıntısı aidat hesaplama yazımızda.
- Yönetici atanması, toplantı ve karar kuralları uygulanır; bkz. karar yeter sayıları yazımız.
- Yönetim planı bağlayıcıdır; bkz. yönetim planı yazımız.
İnşaat sürerken de bir yönetim mümkündür: kat irtifakı sahipleri, yapının tamamlanması için kendi aralarından veya dışarıdan bir ya da birkaç kişiyi yönetici olarak tayin edebilir; kat mülkiyeti yöneticisinin görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin hükümler bu yönetici hakkında da uygulanır (m.17/2). Kat irtifakı sahipleri ayrıca yapının sözleşmede yazılı sürede başlaması ve tamamlanması için birbirlerinden borçlarını yerine getirmelerini isteyebilir ve dava açabilir (m.17/1).
Kısaca
- Kat irtifakı, tamamlanacak yapıya ilişkin, arsa payına bağlı bir irtifak hakkıdır; kat mülkiyeti tamamlanmış yapıdaki bağımsız mülkiyettir.
- Geçişin anahtarı yapı kullanma izin belgesidir.
- Yapı fiilen tamamlanmış ve bağımsız bölümlerin üçte ikisi kullanılıyorsa, tapu kat irtifakında kalsa bile yönetimde kat mülkiyeti kuralları uygulanır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuatın güncel hâlini ve somut durumunuzu bir hukukçuyla teyit edin.


Yöneticiyim
Yönetim firmasıyım
Site sakiniyim