"Ben zemin kattayım, asansöre hiç binmiyorum." "Dükkânımın girişi sokaktan, apartmanın merdivenini bile kullanmıyorum." Aidat tartışmalarının en sık duyulan iki cümlesi bunlardır. Kanunun cevabı ise beklenenden daha nettir.
Bu yazıda Kat Mülkiyeti Kanunu'nun (KMK) gider paylaşımı kuralını, bu kuralın hangi durumda değiştirilebileceğini ve sonradan yapılan asansörde neden farklı bir hükmün devreye girdiğini anlatıyoruz.
Kural: kullanmasanız da katılırsınız
Asansörler, merdivenler, antreler ve genel giriş kapıları kanunda her hâlde ortak yer sayılır (KMK m.4/a). Kat maliklerinden her biri, aralarında başka türlü anlaşma olmadıkça, bütün ortak yerlerin bakım, koruma, güçlendirme ve onarım giderlerine ve ortak tesislerin işletme giderlerine kendi arsa payı oranında katılmakla yükümlüdür (m.20/1-b).
Kanun "kullanmıyorum" savunmasını da ayrıca ele alır: kat malikleri, ortak yer veya tesisler üzerindeki kullanma hakkından vazgeçmek ya da kendi bağımsız bölümünün durumu dolayısıyla bunlardan faydalanmaya lüzum ve ihtiyaç bulunmadığını ileri sürmek suretiyle gider ve avans payını ödemekten kaçınamaz (m.20/1-c).
Zemin kattaki dairenin asansöre ihtiyaç duymaması, tam da kanunun andığı "bağımsız bölümünün durumu" hâlidir. Bu yüzden mevcut bir asansörün bakım, onarım ve işletme giderine zemin kat da katılır.
Hangi gider nasıl paylaşılır?
| Gider | Paylaşım | Dayanak |
|---|---|---|
| Kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi giderleri | Eşit | KMK m.20/1-a |
| Sigorta primleri, ortak yerlerin bakım, koruma, güçlendirme ve onarım giderleri, yönetici aylığı, ortak tesislerin işletme giderleri | Arsa payı oranında | KMK m.20/1-b |
| Sonradan yapılan faydalı yenilik ve ilaveler | Yeniliklerden faydalananlar, faydalanma oranına göre | KMK m.42/3 |
| Çok masraflı veya lüks yenilikler | Faydalanmak istemeyen katılmak zorunda değildir; gideri karar veren kat malikleri öder | KMK m.43/1 |
İlk iki satırdaki kural, kat malikleri arasında başka türlü anlaşma olmadıkça geçerlidir (m.20/1). Hesabın örneklerle anlatımı için aidat hesaplama yazımıza bakabilirsiniz.
Dükkân ve ayrı girişli işyeri
Dükkân ve mağaza da kanunda bağımsız bölüm olarak sayılır (KMK m.1/1); maliki diğer kat malikleriyle aynı kurala tabidir. Dükkânın girişinin sokaktan olması, asansörü ya da merdiveni kullanmaması, m.20/1-c'deki açık hüküm karşısında gider payını ödememek için tek başına bir gerekçe değildir.
Çatı, dış cephe, ana tesisat ve bina sigortası gibi kalemler dükkânı da doğrudan ilgilendirir. Bu yüzden birçok binada tartışma, dükkânın "hiç ödememesi" değil, hangi kaleme hangi oranda katılacağı üzerinedir. Bunun yolu da kanunda gösterilmiştir.
Farklı paylaşım ne zaman mümkün?
Kanundaki oranlar "aralarında başka türlü anlaşma olmadıkça" uygulanır (m.20/1). Uygulamada bu anlaşma yönetim planıdır.
- Yönetim planı bütün kat maliklerini bağlayan bir sözleşme hükmündedir (m.28/1). Planda zemin katın ya da dükkânların belirli giderlere katılmayacağı veya farklı oranda katılacağı yazıyorsa bu hüküm uygulanır.
- Planda böyle bir hüküm yoksa eklemek için bütün kat maliklerinin beşte dördünün oyu gerekir (m.28/3). Süreç için yönetim planı yazımıza bakın.
- Ne planda ne de kat malikleri arasındaki ayrı bir anlaşmada hüküm varsa kanundaki oranlar uygulanır.
Binaya sonradan asansör yapılıyorsa
Mevcut asansörün bakımı ile binaya yeni bir asansör yaptırılması aynı kurala bağlı değildir. Ortak yerleri kullanmayı daha rahat ve kolay hâle getiren yenilik ve ilaveler, kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğuyla verecekleri kararla yapılır (KMK m.42/1). Bu işlerin giderlerini yeniliklerden faydalananlar, faydalanma oranına göre öder (m.42/3).
Yenilik çok masraflıysa, yapının özel durumuna göre lüks nitelik taşıyorsa ya da bütün kat maliklerince kullanılması mutlaka gerekli olan yerlerde bulunmuyorsa, bundan faydalanmak istemeyen kat maliki gidere katılmak zorunda değildir; gideri, yapılmasına karar veren kat malikleri öder (m.43/1).
Pay ödenmezse
Gider veya avans payını ödemeyen kat maliki hakkında diğer kat maliklerinden her biri veya yönetici dava açabilir, icra takibi yapabilir. Payının tamamını ödemeyen kat maliki, geciktiği günler için aylık yüzde beş hesabıyla gecikme tazminatı öder (KMK m.20/2). Ayrıntılar gecikme tazminatı ve icra takibi yazılarımızda.
Tahakkukun hatalı olduğunu düşünüyorsanız ödememek yerine itiraz yolunu kullanın; adımlarını aidata itiraz yazımızda bulabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuatın güncel hâlini ve somut durumunuzu bir hukukçuyla teyit edin.


Yöneticiyim
Yönetim firmasıyım
Site sakiniyim