Alışveriş merkezindeki bir mağaza, kirasının yanında her ay "ortak gider katılım payı" da öder. Bu payın içine nelerin girebileceği, nasıl bölüşüleceği ve hesabının nasıl verileceği uzun süre sözleşmelere bırakılmıştı. Bugün bu konuda ayrıntılı kurallar var.
Bu yazıda Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik'in ortak giderlere ilişkin hükümlerini, kiracı ile malik arasındaki paylaşımı ve yönetmeliğin kapsamına girmeyen çarşı ve iş merkezlerinde Kat Mülkiyeti Kanunu'nun (KMK) nasıl uygulandığını anlatıyoruz.
Hangi yapıya hangi kural uygulanır?
İki ayrı düzenleme vardır ve hangisinin uygulanacağı yapının niteliğine bağlıdır.
| Yapı | Uygulanan düzenleme | Kimler arasında |
|---|---|---|
| Yönetmelikteki nitelikleri taşıyan alışveriş merkezi | Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik (6585 sayılı Kanun'a dayanır) | Yönetim, iş yeri malikleri ve perakende işletmeler |
| Kat mülkiyeti kurulu çarşı, pasaj, iş merkezi | Kat Mülkiyeti Kanunu | Kat malikleri ve kiracılar |
Bir yapının alışveriş merkezi sayılması için şu niteliklerin birlikte bulunması gerekir (Yönetmelik m.4/1):
- Tek bir yapı ya da alan bütünlüğü içinde yapılar topluluğu olması,
- En az 5.000 metrekare satış alanı,
- En az biri büyük mağaza olmak şartıyla en az 10 iş yeri; büyük mağaza yoksa en az 30 iş yeri,
- Yönetmelikte belirtilen ortak kullanım alanları,
- Merkezi bir yönetim.
Bu nitelikleri taşımayan yapı ve işletmeler "alışveriş merkezi" ibaresini kullanamaz (m.4/2).
Ortak gider neleri kapsar?
Yönetmeliğe göre ortak gider; ortak kullanım alanlarına ilişkin elektrik, su, doğalgaz, yenileme niteliğinde olmayan bakım-onarım, güvenlik, temizlik ve sağlık giderleri gibi giderler ile yönetim giderinden oluşur (m.3/1-j). Yönetim gideri, alışveriş merkezinde fiilen çalışan bordrolu yönetim personelinin görevine ilişkin giderlerdir (m.3/1-k).
Buna karşılık reklam, pazarlama ve danışmanlık gibi ortak gider niteliği taşımayan giderler ile belgelendirilmeyen giderler için perakende işletmelerden bedel tahsil edilemez (m.11/2).
Pay nasıl hesaplanır?
Ortak giderler, perakende işletmelerin satış alanlarının alışveriş merkezinin satış alanına oranına göre paylaştırılır (m.11/1). Uygulamaya ilişkin kurallar şöyledir:
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Para birimi | Katılım payları Türk Lirası üzerinden hesaplanır ve ödenir | m.11/4 |
| Talep şekli | Yazılı olarak talep edilir; giderlerin tür ve tutarı ayrı ayrı gösterilir | m.11/5 |
| Avans | Önceki yılın kesinleşen ortak giderleri yeniden değerleme oranında artırılarak avans alınabilir; avans, ait olduğu yılı izleyen şubat sonuna kadar mahsup edilir | m.11/3 |
| Kullanım amacı | Katılım payları tahsil amacı dışında kullanılamaz; ortak gelirler tahsil edildiği yılın ortak giderlerinin karşılanmasında kullanılır | m.11/8 |
Kiracı neyi, malik neyi öder?
- Kiracı (perakende işletme): Satış alanı oranında, yalnız ortak gider niteliğindeki ve belgelendirilmiş giderlere katılır (m.11/1-2).
- Boş iş yerleri: Kiraya verilmemiş iş yerlerinin katılım paylarını bu iş yerlerinin malikleri karşılar (m.11/10).
- Eksik tahsilat: Bir perakende işletmeden olması gerekenden az katılım payı tahsil edilirse aradaki tutarı iş yeri maliki karşılar (m.11/9).
- Denetim gideri: Bağımsız denetimin gideri perakende işletmelerden tahsil edilemez (m.11/7).
Bu kuralların uygulanmasından alışveriş merkezi maliki ile yönetim müştereken sorumludur (m.11/11).
Hesap verme: rapor ve denetim
Alışveriş merkezi yönetimi, her yıl önceki takvim yılına ilişkin ortak gelir ve gider raporunu hazırlar; rapor nisan ayının sonuna kadar perakende işletmelere gönderilir (m.11/6). Raporda, başka bilgilerin yanında satış alanı, iş yeri sayısı, ortak gelir ve giderler, birim alana düşen ortak gider ve perakende işletme bazında katılım payı tablosu yer alır. Perakende işletme isterse, raporun dayanağı olan belgelerin ve hizmet sözleşmelerinin birer örneği kendisine 15 gün içinde verilir.
Katılım payı tahsil edilen alışveriş merkezlerinde yönetimin uygulamaları, yetkili bir bağımsız denetim kuruluşunca denetlenir; denetim raporu her yıl temmuz ayının sonuna kadar perakende işletmelere gönderilir (m.11/7).
AVM niteliği taşımayan çarşı ve iş merkezlerinde
Yönetmelikteki nitelikleri taşımayan, ancak kat mülkiyeti kurulu olan çarşı, pasaj ve iş merkezlerinde gider paylaşımı Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre yapılır. Dükkân, mağaza ve iş bürosu kanunda bağımsız bölüm sayılır (KMK m.1/1).
- Kat malikleri, aralarında başka türlü anlaşma olmadıkça kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi giderlerine eşit; sigorta, bakım-onarım, yönetici aylığı ve ortak tesislerin işletme giderlerine arsa payı oranında katılır (m.20/1).
- Yönetim planı farklı bir paylaşım öngörüyorsa o uygulanır (m.20/1, m.28/1).
- Kiracı, gider ve avans borcundan kat malikiyle birlikte sorumludur; ancak sorumluluğu ödemekle yükümlü olduğu kira miktarıyla sınırlıdır ve yaptığı ödeme kira borcundan düşülür (m.22/1).
Kiracı ile malik arasındaki paylaşımın ayrıntısı için aidatı kim öder yazımıza, tek kişinin yönetici seçilemediği çok bloklu yapılar için toplu yapı yönetimi yazımıza bakabilirsiniz.
Okuduğumuz yönetmelik metninde kat malikleri için özel bir hüküm yer almıyor. Kat mülkiyeti kurulu bir alışveriş merkezinde iki düzenlemenin birlikte nasıl uygulanacağı somut duruma göre değişir; bu durumda bir hukukçuya danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuatın güncel hâlini ve somut durumunuzu bir hukukçuyla teyit edin.


Yöneticiyim
Yönetim firmasıyım
Site sakiniyim