Sitede Özel Güvenlik Görevlisi Çalıştırmak: İzin, Şirket Seçimi ve Görevlinin Yetkileri

Siteler girişte bir güvenlik görevlisi bulundurmak isteyebilir. Bunun için birini "güvenlikçi" unvanıyla işe almak ya da bir şirketle anlaşmak yeterli görünebilir. Oysa özel güvenlik valilik izniyle yürüyen bir hizmettir; izinsiz özel güvenlik görevlisi çalıştırmak suç olarak düzenlenmiştir ve görevlinin yetkileri de kanunla sınırlıdır.

Bu yazıda 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve uygulama yönetmeliğine göre izin sürecini, kendi personeliniz ile güvenlik şirketi arasındaki farkları ve görevlinin neleri yapıp neleri yapamayacağını anlatıyoruz.

Özel güvenlik için izin şart mı?

Evet. Kurum ve kuruluşlar bünyesinde özel güvenlik birimi kurulması ya da güvenlik hizmetinin şirketlere gördürülmesi, özel güvenlik komisyonunun kararı üzerine valinin iznine bağlıdır (5188 m.3/1). Kanun, talep üzerine hizmetin üç yoldan sağlanmasına izin verir: istihdam edilecek personel eliyle, kurum bünyesinde özel güvenlik birimi kurularak ya da hizmet bir güvenlik şirketine gördürülerek (m.3/2). Hangi yolun seçileceğini izni isteyen belirler (Yönetmelik m.7).

Her ildeki komisyon, valinin görevlendirdiği bir vali yardımcısının başkanlığında il emniyet müdürlüğü, il jandarma komutanlığı, ticaret odası ve sanayi odası temsilcilerinden oluşur; başvuranın temsilcisi de ilgili toplantıya üye olarak katılır (m.4; Yönetmelik m.5). Komisyon görevli sayısının üst sınırını ve gerekirse silah ve teçhizatı belirler (m.3/3).

Kendi personeliniz mi, güvenlik şirketi mi?

İki yolda da önce izin alınır. Farklar daha çok sözleşmede, bildirimlerde ve sorumluluklardadır:

Kendi görevlinizi çalıştıracaksanız sigorta konusunu atlamayın: Kanun, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası yaptırmadan görevli istihdam eden kişi ve kuruluş yöneticileri için her görevli başına adli para cezası öngörür (m.19/d). On beş ve daha fazla görevli çalıştırılan yerlerde ayrıca bir güvenlik sorumlusu belirlenir (m.5).

Görevli neleri yapabilir, neleri yapamaz?

Özel güvenlik görevlisinin yetkileri Kanunun 7. maddesinde sayılmıştır. Bir konut sitesi için öne çıkanlar şunlardır:

• korunan alana girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirmek, üstlerini dedektörle aramak, eşyalarını X-ray veya benzeri cihazlardan geçirmek (m.7/a),
• Ceza Muhakemesi Kanununa göre yakalama yapmak, olay yerini ve delilleri korumak (m.7/c, j),
• yangın, deprem gibi afetlerde ve imdat istenmesi hâlinde görev alanındaki konut ve işyerlerine girmek (m.7/e),
• terk edilmiş ya da bulunmuş eşyayı emanete almak (m.7/h),
• kanunun çizdiği sınırlar içinde zor kullanmak (m.7/k).

Bu yetkiler yalnız görev süresi içinde ve görev alanında kullanılabilir; zor kullanma ve yakalama gerektiren olaylar en seri vasıtayla genel kolluğa bildirilir, yakalanan kişi ve eşya genel kolluğa teslim edilir (m.9). Kimlik kartını yakasında taşımayan görevli bu yetkileri kullanamaz (m.12).

Kanun kimlik sormayı toplantı, konser, spor müsabakası gibi etkinlikler ve toplu ulaşım tesisleri için sayar (m.7/b, f). Emniyet Genel Müdürlüğünün el kitabına göre kimlik tespiti, el koyma, gözaltı ve kişisel verileri izinsiz kayda geçirme özel güvenlik görevlisinin yetkileri arasında değildir; özel kanunla izin verilen yerler ve suçüstü yakalananın kaba üst araması dışında elle arama yetkisi de yoktur. Girişte ziyaretçi kaydı tutacaksanız kişisel veriler için KVKK yazımıza bakın.

Görevliye koruma ve güvenlik dışında iş verilemez (m.16); temizlik, bahçe bakımı ya da kapıcılık bu kapsamda değildir. Görevliyi başka işte çalıştırmak, üniforma giydirmemek veya izin verilenden farklı teçhizatla çalıştırmak her tespitte idari para cezası gerektirir (m.20/f). Silahlı görev istenirse silahın sayısı ve niteliği komisyonca belirlenir; silah ve teçhizatı ilgili kişi veya kuruluş temin eder, güvenlik şirketleri kanundaki istisnalar dışında ateşli silah alamaz (m.8).

Adım adım: sitede özel güvenliğe geçiş

1. Kurul kararı: Hizmetin şeklini, görevli sayısını ve bütçeyi kat malikleri kurulunda görüşüp karar defterine yazın (KMK m.32). Giderin paylaşımı için ilgili yazımıza bakabilirsiniz.
2. Başvuru: Valiliğe başvururken hizmetin konusunu, nasıl sağlanacağını, en fazla kaç görevliyle yürütüleceğini ve gereken silah ve teçhizatı belirtin (Yönetmelik m.8). Başvurular en geç on iş günü içinde sonuçlandırılır.
3. Karar ve izin belgesi: Komisyon kararı valinin onayına sunulur; izin verilirse özel güvenlik izin belgesi düzenlenir. Genel güvenlik kapsamında korunmanın mümkün olduğu hâllerde izin verilmez ve ret kararı gerekçeli olur (Yönetmelik m.8).
4. Şirket seçimi: Şirketle çalışacaksanız İçişleri Bakanlığından faaliyet izni olup olmadığını sorun (m.5) ve yazılı sözleşme yapın.
5. Görevli kontrolü: Yalnız valilikçe çalışma izni verilmiş ve kimlik kartı olan kişileri çalıştırın (m.11, m.19/c). Kimlik kartları beş yılda bir yeniden düzenlenir (Yönetmelik m.21).
6. Bildirimler: Göreve başlama ve ayrılmaları 15 gün içinde bildirin; şirketle çalışıyorsanız bu bildirimleri şirket yapar.
7. Sona erdirme: Hizmeti bitirmek isterseniz en az bir ay önce başvurun; uygulama komisyon kararı ve vali onayıyla sona erer (m.3).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuatın güncel hâlini ve somut durumunuzu bir hukukçuyla teyit edin.