Apartmanda Yangın Güvenliği: Yöneticinin Yükümlülükleri

Merdiven sahanlığında bisiklet, kilitli bir çıkış kapısı, dolum tarihi geçmiş bir yangın tüpü… Bunlar sıradan görünen ama bir yangında kaçışı ve ilk müdahaleyi doğrudan etkileyen eksiklerdir. Yönetici olarak hangisinden sorumlu olduğunuzu bilmek, eksikleri zamanında gidermenin ilk adımıdır.

Bu yazıda Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’in yalnız konut binalarını ve yöneticiyi ilgilendiren hükümlerini anlatıyoruz: sorumluluk kimde, yangın söndürme cihazları kaç tane olmalı ve ne zaman kontrol edilmeli, kaçış yollarında nelere dikkat edilmeli, acil durum ekibi hangi binalarda zorunlu. Yönetmelik 19 Aralık 2007’de yayımlandı; mevzuat.gov.tr’deki güncel metne göre son değişikliği 1 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete’dedir.

Sorumluluk kimde?

Yönetmelik, binalarda yangın güvenliğinden sahip veya yöneticilerin sorumlu olduğunu söyler (m.124). Kat mülkiyetine tabi binalarda yangın güvenliği sorumluluğunu bina yöneticisi üstlenir (m.125). Yönetmelik’in genel sorumluluk ve yasaklarla ilgili hükümlerinin uygulanmasından da kat mülkiyeti kurulmuş yapılarda yöneticiler ve site yöneticileri sorumludur (m.7/11).

Binadaki sistemlerin bakımı da bu sorumluluğun parçasıdır. Acil aydınlatma, yönlendirme ile yangın algılama ve uyarı sistemleri (m.84) ve yangın söndürme sistemleri (m.100); bina sahibi ve yöneticisinin ya da sorumluluğu yazılı olarak devrettikleri bina yetkilisinin sorumluluğunda, ilgili standartlarda belirtilen periyodik kontrol, test ve bakıma tabi tutulur. Kat Mülkiyeti Kanunu da yöneticiye anagayrimenkulün korunması, bakımı ve onarımı için gereken tedbirleri alma görevini verir (KMK m.35).

Yangın söndürme cihazları

Kaç tane ve hangi tip?

Taşınabilir söndürme cihazlarının tipi ve sayısı, mekândaki durum ve risklere göre belirlenir (m.99/1). Yönetmeliğe göre düşük tehlike sınıfında her 500 m², orta ve yüksek tehlike sınıfında her 250 m² yapı inşaat alanı için bir adet, uygun tipte 6 kg’lık kuru kimyevi tozlu veya eşdeğeri gazlı söndürme cihazı bulundurulur (m.99/2). Yönetmeliğin Ek-1/B listesi konutları orta tehlike sınıfında (Orta Tehlike-1) sayar.

Örnek hesap: Toplam yapı inşaat alanı 2.000 m² olan bir apartmanda 2.000 ÷ 250 = 8 adet 6 kg’lık cihaz gerekir. Otoparklarda, depolarda ve tesisat dairelerinde ayrıca tekerlekli tip söndürme cihazı bulundurulması zorunludur (m.99/3). Cihazların cinsi, sayısı ve yeri konusunda gerekirse yerel itfaiyenin görüşü alınabilir (m.99/8).

Nereye konur?

• Görülebilecek şekilde işaretlenir; kolayca ulaşılabilir yerlere, geçiş boşluklarının yakınına, dengeli dağıtılarak ya da yangın dolaplarının içine veya yakınına yerleştirilir (m.99/4).
• Bir cihaza ulaşma mesafesi en fazla 25 metredir (m.99/4).
• Kapı arkasına, yangın dolabı dışındaki kapalı dolaplara, derin duvar girintilerine ve ısıtıcıların üstüne veya yakınına konmaz; doğrudan görünmeyen bir yerdeyse fosforlu işaretle gösterilir (m.99/4).
• 4 kg’dan ağır ve 12 kg’dan hafif cihazlar, zeminden yüksekliği yaklaşık 90 cm’yi aşmayacak şekilde asılır (m.99/5).

Ne zaman kontrol edilir?

Periyodik kontrol ve bakım TS ISO 11602-2 standardına göre yapılır. Cihazların yılda bir kez yerinde genel kontrolü yapılır; dördüncü yılın sonunda içindeki söndürme maddesi yenilenir ve hidrostatik testi yapılır (m.99/7). Bakımı yapan firmanın dolum ve servis yeterlilik belgesi olmalıdır; firma, dolum için aldığı cihazların yerine aynı özellikte ve sayıda kullanıma hazır cihazı geçici olarak bırakmak zorundadır (m.99/7). Taşınabilir cihazların TS 862-EN 3, tekerlekli cihazların TS EN 1866 kalite belgeli olması şarttır (m.99/6).

Söndürme cihazlarını bozmak, kullanılmaz hâle getirmek, yangın musluklarının önünü kapatmak ve söndürme malzemesini amacı dışında kullanmak yasaktır (m.7/10).

Kaçış yolları

Kaçış yolu, binanın herhangi bir noktasından yer seviyesindeki cadde veya sokağa kadar uzanan, engellenmemiş yolun tamamıdır; daire çıkışları, kat koridorları, merdivenler ve bina son çıkışı buna dahildir (m.4, m.31). Asansörler kaçış yolu sayılmaz (m.31/2). Yönetici açısından temel kurallar şunlardır:

• Zorunlu çıkışlar bina kullanıldığı sürece kolayca erişilebilir olmalı, kapılar açılabilir durumda ve önleri engelsiz bulunmalıdır (m.35/1).
• Serbest kaçışı engelleyecek şekilde çıkışlara ve kapılara kilit, sürgü ve benzeri parçalar takılamaz (m.30/4).
• Ortak merdivenlerden acil durumda kullanılabilecek nitelikte olanlar kaçış merdiveni sayılır; kaçış merdivenlerinin ve yangın güvenlik hollerinin kullanıma uygun şekilde boş bulundurulmasından bina sahibi ve yöneticileri sorumludur (m.38, m.34/8).
• Kaçış merdiveni yuvasına ve yangın güvenlik holüne kombi, klima dış ünitesi, sayaç ve benzeri cihaz konulamaz; tesisat şaftı kapakları açılamaz (m.41/9).
• İtfaiye araçlarının yanaşabilmesi için yapıların ana girişine ve çevresine park yasağı konulması ve bunun levha ve işaretlerle gösterilmesi gerekir (m.7/3).

Acil durum ekibi, eğitim ve denetim

Yapı yüksekliği (bodrum ve çatı arası dahil bütün katların toplam yüksekliği; m.4) 30,50 metreyi aşan konut binalarında ve içinde 200’den fazla kişinin barındığı sitelerde söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekipleri kurulur (m.126/1). Söndürme ve kurtarma ekipleri en az üçer, koruma ve ilk yardım ekipleri en az ikişer kişiden oluşur; ekiplerin görevleri ile isim ve adres listeleri bina içinde kolayca görülebilecek yerlere asılır (m.126/3, 126/5). Bu kapsama girmeyen binalarda bina sahibinin veya yöneticisinin uygun göreceği tedbirler alınır (m.126/2).

Yönetmeliğin eğitim maddesi, acil durum ekiplerinin bina sahibi, yöneticisi veya amirinin sorumluluğunda yerel itfaiye ve sivil savunma teşkilatlarından yararlanılarak eğitilmesini ve binada yılda en az bir kez söndürme ve tahliye tatbikatı yapılmasını öngörür (m.129).

Özel binalar, mahalli itfaiye teşkilatı ve ilgili kamu kurumlarının denetim elemanlarınca denetlenir. Denetimde bina sahibi, yöneticisi ve sorumluları binanın istenen bütün bölümlerini göstermek ve istenen bilgi ve belgeleri vermek zorundadır; tespit edilen eksikler verilen süre içinde giderilir (m.131). Yönetmeliğe aykırılık suç ya da kabahat oluşturuyorsa Türk Ceza Kanunu ve Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır (m.168).

2025’te eklenen geçici madde, mevcut binaların malzeme temini için süreç gerektiren eksiklerinin bina sahibi ve yöneticilerce 31 Aralık 2025’e kadar giderilmesini öngördü; süre sonunda ruhsat vermeye yetkili idareler eksiklerin giderilip giderilmediğini denetler (geçici m.4).

Yönetici için yıllık takvim

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuatın güncel hâlini ve somut durumunuzu bir hukukçuyla teyit edin.