Asansör Periyodik Kontrolü ve Yöneticinin Sorumluluğu

Asansör kabininde yeşil, mavi, sarı ya da kırmızı bir etiket görürsünüz. Kırmızı etiket geldiğinde yöneticinin aklına ilk gelen sorular şunlardır: asansörü hemen kapatmak gerekir mi, ne kadar süre var, belediye mühürler mi?

Bu yazıda aylık bakımı, yıllık periyodik kontrolü, etiket renklerinin anlamını ve bina sorumlusunun, yönetim planında aksi yazmıyorsa yöneticinin yükümlülüklerini anlatıyoruz. Dayanak iki yönetmeliktir: Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği (Resmî Gazete 06.04.2019) ve Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği (Resmî Gazete 04.05.2018). 2015 tarihli Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği bu iki yönetmelikle yürürlükten kaldırılmıştır.

Bina sorumlusu kim?

Yönetmelikler, asansörün güvenli kullanımı için bakımını, periyodik kontrolünü ve onarımını düzenli olarak yaptırmaktan sorumlu kişiye “bina sorumlusu” der. Tanıma göre bu kişi, kat maliklerinin kendi aralarından seçtiği veya dışarıdan yetkilendirdiği kişi ya da kat maliki veya malikleridir; kamu ve ticari yapılarda ise sorumlu yetkilidir (İşletme ve Bakım Yönetmeliği m.4; Periyodik Kontrol Yönetmeliği m.4).

Kat Mülkiyeti Kanunu da yönetim planında aksine hüküm yoksa bu işi yöneticiye verir: yönetici, asansörlerin güvenli işletilmesi için aylık bakımlarını ve yıllık kontrollerini teknik düzenlemelere uygun yaptırmak ve ücretlerini ödemekle görevlidir (KMK m.35/1-l). Yönetici atanması gereken bir binada yönetici atanmamışsa bu işlerden kat malikleri birlikte sorumludur (KMK m.35).

Aylık bakım

Bakım, asansör monte eden firma ya da onun yetkili servisi tarafından ayda en az bir kez yapılır (İşletme ve Bakım Yönetmeliği m.4/e). Bina sorumlusu bu firmayla bakım sözleşmesi imzalamaktan, bakımı yaptırmaktan ve bakım ücretini ödemekten sorumludur (m.14/1). Sözleşme birden fazla asansörü kapsıyorsa her asansörün kimlik numarası ve açık adresi sözleşmede yazılır (m.8/2).

Yönetmelik bina sorumlusuna ayrıca şu görevleri verir:

• her bakımda düzenlenen bakım föyünün bir nüshasını almak ve föyleri makine ya da makara dairesinde veya yönetim bürosunda kalıcı olarak saklamak (m.10/2-3);
• biten asansör kayıt defterini asansörün kullanım ömrü boyunca saklamak ve kabindeki asansör kimlik etiketini korumak (m.8/3, m.5/3);
• servisin yılda en az bir kez verdiği acil kurtarma eğitimini alacak kişi sayısını belirlemek, bu kişiler değişirse yenilerinin eğitim almasını sağlamak (m.10/6);
• kural olarak bakım sözleşmesi yapılan firma dışındaki kişilerin asansöre müdahalesine izin vermemek (m.10/13);
• tehlikeli bir durumu servise bildirmek ve servis müdahale edene kadar gerekli güvenlik tedbirini almak; engellilerin erişimi için asansörün sürekli ve güvenli çalışmasını sağlamak (m.14/2-3).

Servis, asansörün can ve mal güvenliği yönünden risk taşıdığını yazılı bildirirse bina sorumlusu asansörü servis aracılığıyla güvenli hâle getirmekle yükümlüdür (m.10/4). Mevcut asansörlerin güvenlik seviyesinin artırılması sorumluluğu da bina sorumlusundadır (m.16/4).

Yıllık periyodik kontrol

Binada sürekli kullanılan asansörün periyodik kontrolü yılda en az bir kez, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca yetkilendirilmiş ve ilgili idare (belediye; belediye sınırları dışında il özel idaresi) ile protokol imzalamış A tipi muayene kuruluşuna yaptırılır (Periyodik Kontrol Yönetmeliği m.8/1). Yükümlülük ilgili idare ile bina sorumlusundadır (m.8/4, m.34).

• Tarih: Bir sonraki yılın kontrol tarihi, o yıl yapılan kontrolün tarihine göre belirlenir; bina sorumlusu isterse erkene alınabilir (m.8/3).
• Nezaret: Kontrol, bakımı yapan firmanın nezaretinde yapılır. Bakım sözleşmesi yapılan firmanın TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi yoksa, geçerlilik süresi dolmuşsa ya da belge askıya alınmışsa kontrol yapılmaz (m.9/11-12).
• Ücret: Kontrol ücreti bina sorumlusundan KDV dahil tahsil edilir; Bakanlıkça o yıl için ilan edilen taban ve tavan fiyat aralığı esas alınır (m.23).
• Rapor: Kontrol raporu bina sorumlusuna iletilir ve onun tarafından da saklanır (m.9/14).
• Kaza sonrası: Asansörde kaza olursa periyodik kontrolün tekrarlanmasını bina sorumlusu sağlar (m.9/16).

Etiket renkleri ne anlama gelir?

Kontrol sonucu dört gruptan biridir ve muayene kuruluşu asansöre buna göre renkli bir bilgi etiketi yapıştırır (m.11/1-5). Etiket kabin içinde kumanda panelinin çevresine ve ana durakta dış çağrı panelinin yanına ya da durak kapısı kasasının üzerine yapıştırılır; sahteciliğe karşı karekod veya doğrulama kodu taşır (m.22).

Sarı ve kırmızı etikette süre dolduğunda, sürenin bittiği tarihten itibaren en geç üç iş günü içinde takip kontrolü yapılır (m.11/6, 11/8). Eksikleri süre dolmadan giderip başvurursanız takip kontrolü en geç on iş günü içinde yapılır (m.24/3). Kırmızı ve sarı etikette birinci takip kontrolü için ayrıca ücret istenemez (m.24/5).

Örnek hesap: Periyodik kontrol raporu size 1 Mart’ta iletildiyse kırmızı etikette 60 günlük süre 30 Nisan’da, sarı etikette 120 günlük süre 29 Haziran’da dolar; takip kontrolü bu tarihlerden itibaren en geç üç iş günü içinde yapılır (m.24/1-2, m.11).

Kusurlu asansörün kullanıma kapatılması

Kırmızı etikette bekleme yoktur. Güvensiz olarak tanımlanan asansörün kullanımına bina sorumlusu izin vermez (m.11/6). Asansör 60 günlük süre içinde güvenli hâle getirilmeden kullandırılırsa doğabilecek can ve mal kaybından bina sorumlusu sorumludur (m.11/7). Kırmızı etiketli asansöre durumu düzelene kadar bakım hizmeti verilemez ve servis bu sürede aylık bakım ücreti isteyemez (İşletme ve Bakım Yönetmeliği m.10/11).

Mühürleme. Takip kontrolünde kırmızı veya sarı etikete yol açan uygunsuzlukların giderilmediği anlaşılırsa asansör, ilgili idare tarafından ana besleme sisteminin elektriği kesilerek mühürlenir ve hizmetten men edilir; tutanak düzenlenir (m.11/6, 11/8). Kırmızıdan sarıya geçen ama periyodik kontrol tarihinden itibaren 120 gün içinde mavi veya yeşile getirilmeyen asansör de mühürlenir (m.11/11).

Mührün açılması. Bina sorumlusu düzeltme için ilgili idareye, takip kontrolü için muayene kuruluşuna başvurur. İdare, asansörün bu sürede kullandırılmayacağına dair yazılı taahhüt alır ve mühür bozma tutanağı düzenler; tutanaktaki düzeltme süresi 45 iş gününü aşamaz. Düzeltmeden sonra asansöre yeniden periyodik kontrol yapılır (m.11/9).

Yaptırım. Yönetmeliğe aykırı davranan bina sorumlusuna Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünce 1705 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre idari para cezası uygulanır; mavi etikete esas uygunsuzlukları gidermemek bu cezanın konusu değildir (m.37/2).

Yönetici için kontrol listesi

1. Yetkili servisle yazılı bakım sözleşmesi yapın; her asansörün kimlik numarası ve adresi sözleşmede yazsın.
2. Her ay bakım föyünü teslim alın ve saklayın.
3. Yıllık periyodik kontrol tarihini takvime işleyin, raporu saklayın.
4. Etiket mavi, sarı ya da kırmızıysa rapordaki uygunsuzlukları servise yazılı iletin ve süreyi takip edin.
5. Kırmızı etikette asansörün kullanımına izin vermeyin.
6. Acil kurtarma eğitimi alan kişilerin listesini güncel tutun.
7. Kaza olursa periyodik kontrolün tekrarlanmasını sağlayın.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuatın güncel hâlini ve somut durumunuzu bir hukukçuyla teyit edin.