Apartmanda Evcil Hayvan Beslemek: Kanun Ne Diyor?

Bir dairede köpek havlıyor, asansörde kedi taşınıyor, bahçede dışkı kalıyor; yönetim de girişe “evcil hayvan beslemek yasaktır” duyurusu asıyor. Evcil hayvan, apartman ve sitelerde komşular arasında anlaşmazlık çıkaran konulardan biridir ve taraflardan her biri kanunun kendisinden yana olduğunu düşünebilir.

Oysa tablo o kadar net değildir. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nda evcil hayvanı doğrudan yasaklayan ya da serbest bırakan bir madde yoktur; sonuç büyük ölçüde yönetim planına ve somut duruma bağlıdır. Bu yazıda Kanun’un komşuluk ve yönetim planı hükümlerini, kurul kararıyla yasak getirilip getirilemeyeceğini ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun hayvan sahiplerine yüklediği yükümlülükleri anlatıyoruz.

Kat Mülkiyeti Kanunu’nda ne var?

Kanun’da hayvan beslemeye ilişkin özel bir hüküm bulunmaz. Uyuşmazlıklarda başvurulan hükümler genel kurallardır:

• Komşuluk yükümlülüğü: Kat malikleri bağımsız bölümlerini, eklentileri ve ortak yerleri kullanırken doğruluk kurallarına uymak, özellikle birbirini rahatsız etmemek, birbirinin haklarını çiğnememek ve yönetim planına uymakla yükümlüdür. Bu kural kiracılara ve bölümden sürekli yararlananlara da uygulanır (KMK m.18).
• Medeni Kanun’daki komşu hakkı: Taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel âdete göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan koku veya gürültüyle rahatsızlık vermek yasaktır (TMK m.737).
• Ortak yerler: Her kat malikinin ortak yerlerde kullanma hakkı vardır (KMK m.16); bu hak da yukarıdaki sınırlar içinde kullanılır.

Bu hükümler hayvanın varlığından çok, ortaya çıkan rahatsızlığa bakar: sürekli gürültü, koku, ortak yerlerin kirlenmesi ya da komşuların güvenliğini tehlikeye atan davranışlar.

Yönetim planı ve kurul kararıyla yasak

Yönetim planı; yönetim tarzını, kullanma maksat ve şeklini düzenler ve bütün kat maliklerini bağlayan bir sözleşme hükmündedir (m.28). Binanızda hayvan beslemeye ilişkin bir kural varsa ilk bakılacak yer burasıdır.

Yönetim planının değiştirilmesi için bütün kat maliklerinin beşte dördünün oyu gerekir (m.28). Toplu yapı kapsamındaki sitelerde ise toplu yapı temsilciler kurulu üyelerinin temsil ettikleri bağımsız bölümlerin tam sayısının üçte ikisinin oyu aranır; bu oran, 22 Mayıs 2026’da yürürlüğe giren değişiklikten önce beşte dörttü (m.70).

Kurulun oy çokluğuyla aldığı sıradan bir kararla (m.30) yönetim planında olmayan genel bir hayvan yasağı getirilip getirilemeyeceği tartışmalıdır. Böyle bir kararın yönetim planı değişikliği niteliğinde olup olmadığı ve içeriğinin geçerliliği somut olaya göre değerlendirilir. Yönetim planında yasak bulunan durumlarda da sonuç, planın hükmüne ve somut duruma bağlıdır.

Bir kurul kararına itiraz etmek isteyen malik, toplantıda aykırı oy kullandıysa karar tarihinden, toplantıya katılmadıysa kararı öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde ve her hâlde karar tarihinden itibaren altı ay içinde sulh mahkemesinde iptal davası açabilir (m.33).

Ortak yerlerde hayvanla dolaşmak

Uygulama Yönetmeliği hayvan sahiplerine şu yükümlülükleri yükler (m.10/1):

• halka açık yerlerde sahipli köpeği tasmayla kontrol altında dolaştırmak, hayvanın pasaportunu yanında bulundurmak ve dışkısını temizlemek;
• kamusal alanlarda, çocuk oyun ve park alanlarında ve hayvanla birlikte yaşanan meskende ilgili mevzuat hükümlerine ve kurallara uymak.

Sitenin ortak bahçesinin ya da asansörünün “halka açık yer” sayılıp sayılmadığı Yönetmelikte ayrıca tanımlanmamıştır. Ortak yerlerdeki kuralları yönetim planı ve kurul kararlarıyla birlikte değerlendirin.

Bazı köpekler için ayrıca katı kurallar vardır. Bakanlığın belirlediği tehlike arz eden hayvanları sahiplenmek ve beslemek yasaktır (5199 sayılı Kanun m.14/l). Kanun, Bakanlık bu hayvanları belirleyinceye kadar Pitbull Terrier, Japanese Tosa, Dogo Argentino ve Fila Brasileiro ile melezleri için yaptırım öngörür; süresinde kısırlaştırılıp kayda alınanlar ise kayıt belgesi, ağızlık ve tasma olmadan dolaştırılamaz, halkın yoğun bulunduğu yerlere, çocuk oyun alanlarına ve parklara sokulamaz (geçici m.3).

Hayvanları Koruma Kanunu hayvan sahibinden ne ister?

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na göre bir hayvanı sahiplenen kişi; hayvanı barındırmak, türüne uygun ihtiyaçlarını karşılamak, sağlığına dikkat etmek ve insan, hayvan ve çevre sağlığı için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür (m.5). Apartman hayatını doğrudan ilgilendiren hüküm de aynı maddededir: hayvan sahipleri, hayvanlarından kaynaklanan çevre kirliliğini ve insanlara verilebilecek zarar ve rahatsızlıkları önleyici tedbirleri almakla yükümlüdür; zamanında ve yeterli tedbir almamaktan doğan zararları tazmin eder (m.5).

Kanun ayrıca şunları öngörür:

• Kayıt: Kedi ve köpek sahipleri, hayvanlarını dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmakla yükümlüdür (m.4/k). Kanun’un geçici 4. maddesi bu kayıt için en son tarih olarak 31 Aralık 2025’i belirlemiştir.
• Kısırlaştırma: Toplu yaşanan yerlerde beslenen ve barındırılan kedi ve köpeklerin, kontrolsüz üremeyi önlemek için sahiplerince kısırlaştırılması esastır (m.4/k).
• Yasaklar: Hayvana kasıtlı olarak kötü davranmak, aç ve susuz bırakmak, bakımını ihmal etmek ve ev hayvanını terk etmek yasaktır (m.14).

Kanun ve Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme yetkisi Tarım ve Orman Bakanlığına aittir (Uygulama Yönetmeliği m.35).

Şikâyet varsa: adım adım

1. Sorunu somutlaştırın. Rahatsızlığın türünü (gürültü, koku, ortak yer kirliliği), tarihini ve süresini not edin.
2. Önce konuşun, sonra yazın. Hayvan sahibiyle konuşun; sonuç alamazsanız yöneticiye yazılı başvurun.
3. Kurula taşıyın. Anagayrimenkulün kullanılmasından doğan anlaşmazlıkları kat malikleri kurulu çözer ve karara bağlar (KMK m.32).
4. Arabulucuya başvurun. Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m.18/B).
5. Hâkimin müdahalesini isteyin. Uzlaşma olmazsa zarar gören kat maliki sulh mahkemesinden hâkimin müdahalesini isteyebilir. Hâkim, Kanun’a ve yönetim planına, bunlarda hüküm yoksa genel hükümlere ve hakkaniyet kurallarına göre karar verir (KMK m.33).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuatın güncel hâlini ve somut durumunuzu bir hukukçuyla teyit edin.