Aidat Gecikme Tazminatı Nasıl Hesaplanır? (Örnekli)

Aidatını geciktiren daireye ne kadar tazminat işletileceği, çoğu sitede ya hiç hesaplanmaz ya da yanlış hesaplanır. İki uç da zarar verir: hesaplamamak düzenli ödeyen malike haksızlıktır, yanlış hesaplamak ise takip aşamasında itiraza açık hâle gelir.

Bu yazıda gecikme tazminatının oranını, başlangıç tarihini ve örnek hesabını adım adım gösteriyoruz.

Oran nedir, değiştirilebilir mi?

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, ortak gider payını zamanında ödemeyen kat maliki için aylık yüzde beş gecikme tazminatı öngörür.

Hesap hangi tarihten başlar?

Tazminat, vade tarihinden itibaren işler. Vade, işletme projesinde veya kat malikleri kurulu kararında belirtilen ödeme tarihidir.

Sık yapılan hata, hesabı tahakkuk tarihinden başlatmaktır. Tahakkuk borcun doğduğu, vade ise ödenmesi gereken tarihtir. Aidatı ayın 1'inde tahakkuk ettirip 20'sinde vade veriyorsanız, gecikme 21'inde başlar.

Örnek hesap: üç aylık gecikme

Aylık aidatı 1.500 TL olan bir daire, üç dönem üst üste ödeme yapmamış olsun. Vade her ayın 20'si, hesap tarihi de dördüncü ayın 20'si:

Dikkat edilecek nokta: her dönem kendi vadesinden itibaren hesaplanır. Üç dönemin toplamı olan 4.500 TL'yi alıp tek seferde üç aylık tazminat işletmek yanlış olur; bu yöntem tutarı şişirir ve itirazda düzeltilir.

Kısmi ödeme geldiğinde ne olur?

Borçlu borcun bir kısmını ödediğinde, gelen paranın hangi borca mahsup edileceği önem taşır. Uygulamada iki yaklaşım vardır:

• En eski borçtan başlamak. Yaygın ve savunması kolay olan yöntemdir; borç yaşlanmasını da engeller.
• Borçlunun gösterdiği döneme mahsup etmek. Ödeme yaparken "bu ay için" diye belirtmişse buna uyulur.

Hangi yöntemi uyguladığınızı yönetim planınıza ya da kurul kararına dayandırın ve kayıtta gösterin. Belirsizlik, alacağın tamamını tartışmalı hâle getirir.

Muhasebede nereye yazılır?

Gecikme tazminatı aidat geliri değildir; ayrı bir gelir kalemidir. Aynı hesaba yazıldığında iki sorun doğar: aidat tahsilat oranı olduğundan yüksek görünür ve denetimde tutarlar açıklanamaz.

Doğru düzen şudur: tahakkuk aşamasında anapara ve tazminat ayrı izlenir, tahsilat geldiğinde gelen tutar bu iki kalem arasında paylaştırılır ve makbuzda ayrı satır olarak görünür.

Yönetim tazminattan vazgeçebilir mi?

Yönetici tek başına vazgeçemez. Tazminat sitenin geliridir; ondan feragat etmek bütün malikleri ilgilendiren bir tasarruftur. Bu nedenle karar kat malikleri kurulundan çıkmalıdır.

Uygulamada makul olan yol, kurulun genel bir ilke belirlemesidir: örneğin belirli bir gecikmeye kadar tazminat işletilmemesi, ya da borcunu tek seferde kapatanlarda indirim uygulanması. Bu ilke herkese aynı biçimde uygulandığı sürece tartışma çıkmaz.

En sık yapılan beş hata

1. Toplam borca tek seferde tazminat işletmek. Her dönem kendi vadesinden hesaplanır.
2. Tahakkuk tarihinden başlatmak. Başlangıç vade tarihidir.
3. Tazminatı aidat geliriyle aynı hesaba yazmak. Tahsilat oranını bozar.
4. Bazı dairelere uygulayıp bazılarına uygulamamak. Eşitsizlik, kurulda en çok tepki çeken konudur.
5. Hesabı kayda geçirmemek. Yalnız takip aşamasında hesaplanan tazminat, borçluya sürpriz gelir ve itiraza davetiye çıkarır.

Özet

Gecikme tazminatı aylık yüzde beştir, vade tarihinden başlar ve her dönem için ayrı hesaplanır. Ayrı bir gelir kalemi olarak izlenmeli, herkese aynı biçimde uygulanmalıdır.

Bu hesabın elle tutulması, daire sayısı arttıkça pratikte imkânsızlaşır: her dönemin vadesi, kısmi ödemelerin mahsubu ve tahsilat sırası ayrı ayrı takip edilmelidir. Tazminatın düzenli işletildiği sitelerde tahsilat oranının belirgin biçimde yüksek olmasının sebebi de budur.